TüpBebek.net.tr Bilimsel Yayın Kurulu • 2026-11-16

Yumurta Dondurma Tıbbi Endikasyonları

T.C. Sağlık Bakanlığı Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği çerçevesinde yumurta hücresi dondurma işleminin yasal tıbbi şartları, rezerv ölçütleri ve saklama esasları.

Yumurta dondurma (oosit kriyoprezervasyonu), kadının yumurtalıklarından elde edilen olgun yumurta hücrelerinin ileride kullanılmak üzere dondurularak saklanması işlemidir. Türkiye'de bu uygulama, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir. Mevzuat gereği işlem yalnızca yönetmelikte açıkça belirtilen tıbbi zorunluluk hallerinde yapılabilmekte olup, tıbbi gerekçe olmaksızın sosyal veya isteğe bağlı nedenlerle uygulanmamaktadır.

Yönetmelikte tanımlanan ilk tıbbi zorunluluk grubu, kemoterapi veya radyoterapi gibi gonadlara zarar verme olasılığı bulunan tedaviler öncesidir. Onkolojik hastalıkların veya bazı ağır otoimmün rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan alkilleyici ilaçlar ile pelvik bölgeye yönelik ışın tedavileri yumurtalık rezervini kalıcı biçimde azaltabileceğinden, asıl tedaviye başlanmadan önce ilgili branş hekimlerinin görüşü alınarak doğurganlığı koruma amaçlı yumurta dondurma planlanabilmektedir.

İkinci grup, üreme fonksiyonlarının kaybedilmesine yol açacak cerrahi operasyonlar öncesini kapsar. Yumurtalıkların alınmasını veya over dokusunda belirgin kayıp oluşmasını gerektiren jinekolojik ya da pelvik cerrahiler öncesinde, üreme potansiyelinin korunması amacıyla işlem uygulanabilir. Hem bu grupta hem de onkolojik tedaviler öncesinde, tıbbi gerekliliğin ilgili uzmanlık dallarını içeren resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şarttır.

Üçüncü tıbbi endikasyon ise düşük over rezervi (DOR) tanısı almış ve henüz doğum yapmamış kadınlar ile aile öyküsünde erken menopoz bulunan kadınlardır. Bu durumun üç uzman tabipten oluşan sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerekir. Tıbbi değerlendirmede Anti-Müllerian Hormon (AMH) düzeyinin genellikle 1,1 ng/mL altında olması, adet döneminin ikinci veya üçüncü gününde yapılan ultrasonda iki yumurtalıkta toplam antral folikül sayısının 5 ila 7'nin altında ölçülmesi ve bazal FSH yüksekliği gibi objektif bulgular dikkate alınır.

İşlem sürecinde yumurtalıklar yaklaşık 10 ila 12 gün süren kontrollü hormonal uyarım ile hazırlanır ve hafif sedasyon altında yumurta toplama işlemi gerçekleştirilir. Laboratuvarda olgun (metafaz II) olduğu belirlenen yumurtalar, hücre içi buz kristali oluşumunu önleyen vitrifikasyon (hızlı dondurma) tekniğiyle eksi 196 derece sıvı azot tanklarında saklanır. Tek bir döngüde elde edilen olgun yumurta sayısı kadının yaşına ve mevcut yumurtalık yanıtına bağlı olarak değişir; bu nedenle hekim bazı durumlarda ek döngü gerekip gerekmeyeceğini hasta ile paylaşır.

Dondurulan yumurtaların ileride çözüldükten sonraki sağkalım ve döllenme oranları da işlem sırasındaki yaş ve hücre kalitesi ile ilişkilidir. Yönetmelik uyarınca dondurulan hücrelerin saklanma süresi beş yıl ile sınırlandırılmış olup, bu sürenin uzatılması T.C. Sağlık Bakanlığı iznine ve hastanın her yıl düzenli olarak saklamanın devamına yönelik yazılı onay beyanı vermesine bağlıdır.

Başvuru öncesinde hastaların güncel hormon ve ultrason tetkiklerini tamamlayarak sağlık kurulu uygunluğu, olası ilaç protokolleri, işlem sonrası yaklaşık bir haftalık dinlenme ve takip süreci, merkeze ait yıllık takip bildirimleri ve saklama prosedürleri hakkında uzman hekimden ayrıntılı bilgi alması gerekir. Ayrıca dondurulan yumurtaların gelecekte yalnızca yasal evlilik birliği içinde tüp bebek yöntemiyle kullanılabileceği de mevzuat kapsamında açıklığa kavuşturulmalıdır.

Yasal Bilgilendirme: Bu içerik, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yalnızca toplum sağlığını koruyucu ve bilgilendirici amaçla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her tıbbi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; değerlendirme için uzman hekiminize başvurunuz.