TüpBebek.net.tr Bilimsel Yayın Kurulu • 2026-11-16

Tekrarlayan Gebelik Kayıplarında Genetik ve Pıhtılaşma Testleri

Tekrarlayan gebelik kayıplarında ebeveyn ve gebelik materyali genetik incelemeleri, antifosfolipid sendromu tanı kriterleri ve kalıtsal trombofili testlerinin bilimsel sınırları.

Tekrarlayan gebelik kaybı (TGK), uluslararası kılavuzlarda genellikle 20–24. gebelik haftasından önce iki veya daha fazla gebeliğin kaybedilmesi olarak tanımlanır. Ayrıntılı araştırmalara karşın olguların yaklaşık yarısında kesin bir neden saptanamasa da anatomik, endokrin, genetik ve immünolojik-koagülasyon faktörlerinin sistematik biçimde incelenmesi sonraki gebeliklerin yönetimini planlamaya yardımcı olur.

Genetik değerlendirmede iki farklı düzey incelenir: gebelik materyalinin kromozomal analizi ve her iki eşin periferik kan karyotip incelemesi. İlk trimester kayıplarının %50–60'ından fazlasında embriyonun rastlantısal sayısal kromozom anomalileri (anöploidi) saptanır. Karyotip veya kromozomal mikroarray (CMA) analizi, kaybın tesadüfi bir anöploididen mi kaynaklandığını ayırt etmede yol göstericidir. Eşlerin yaklaşık %2–5'inde ise kendilerinde belirti vermeyen dengeli resiprokal veya Robertsonian translokasyonlar bulunabilir; bu durum dengesiz gamet oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Pıhtılaşma testleri içinde kanıt düzeyi en güçlü olan grup, edinilmiş bir otoimmün trombofili olan antifosfolipid sendromu (AFS) taramasıdır. AFS tanısı için tıbbi kriterlerin yanı sıra en az 12 hafta arayla iki kez pozitif saptanan laboratuvar bulguları gerekir. Bu panelde lupus antikoagülanı (LAC), antikardiyolipin IgG/IgM antikorları ve anti-beta-2 glikoprotein I IgG/IgM antikorları çalışılır. Bu antikorlar yalnızca damar içi pıhtılaşmaya değil, erken plasenta oluşumu sırasında trofoblast invazyonunun bozulmasına da yol açabilir.

Kalıtsal trombofililer arasında Faktör V Leiden mutasyonu, protrombin G20210A mutasyonu, antitrombin, protein C ve protein S eksiklikleri yer alır. Güncel bilimsel rehberler, kişisel veya ailevi venöz tromboemboli öyküsü bulunmayan kadınlarda kalıtsal trombofili ve özellikle MTHFR polimorfizmi taramasının rutin olarak yapılmasını önermemektedir; çünkü erken gebelik kayıplarıyla nedensel ilişkileri zayıftır.

Testlerin yorumlanmasında zamanlama kritik önem taşır. Gebelik sırasında veya hemen sonrasında protein S düzeyleri fizyolojik olarak düşebilir; pıhtılaşma testlerinin gebelikten en az 6–12 hafta sonra, hormonal ilaç veya antikoagülan kullanımı yokken yapılması yanlış pozitif sonuçları önler. Ayrıca enfeksiyon, akut stres veya yakın tarihli kanama dönemleri koagülasyon parametrelerini geçici olarak etkileyebileceğinden doğrulama ölçümleri tıbbi öyküyle birlikte ele alınır.

Ebeveyn karyotipinde yapısal bir yeniden düzenleme saptandığında tıbbi genetik danışmanlık alınarak dengesiz embriyo riskini azaltmaya yönelik preimplantasyon genetik test (PGT-SR) veya gebelikte prenatal tanı seçenekleri görüşülebilir. Nedeni açıklanamayan olgularda ise destekleyici takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları önem taşır.

Tekrarlayan kayıplarda genetik ve pıhtılaşma incelemelerinin yanında rahim içi boşluğun üç boyutlu ultrasonografi veya histeroskopi ile değerlendirilmesi, tiroid fonksiyonları, prolaktin düzeyi ve glikoz metabolizmasının kontrol edilmesi de bütüncül yaklaşımın bir parçasıdır. Böylece birden fazla etkenin bir arada bulunduğu olgularda yalnızca tek bir teste odaklanılmamış olur. Her testin tanısal değeri, zamanlaması ve sınırları tıbbi öykü ışığında yorumlandığında gereksiz ya da tekrarlayıcı incelemelerin önüne geçilmiş olur ve hastaya özel net bir izlem planı oluşturulur.

Değerlendirme sürecinde hekiminize önceki kayıpların gebelik haftasına göre hangi testlerin öncelikli olduğunu, karyotip analizinin gerekliliğini ve 12 haftalık doğrulama sürecinin nasıl planlanacağını sorabilirsiniz.

Yasal Bilgilendirme: Bu içerik, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yalnızca toplum sağlığını koruyucu ve bilgilendirici amaçla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her tıbbi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; değerlendirme için uzman hekiminize başvurunuz.