Rahim İçi Yapışıklık (Asherman Sendromu)
Asherman sendromunun oluşum mekanizması, rahim içi müdahaleler sonrası gelişen yapışıklıkların belirtileri, tanısal görüntüleme yöntemleri ve histeroskopik yaklaşım ilkeleri.
Asherman sendromu, rahim iç boşluğunu döşeyen endometrium dokusunda meydana gelen hasar sonrasında rahim duvarları arasında fibröz yapışıklıkların (intrauterin sineşi) gelişmesiyle karakterize bir tablodur. Sağlıklı bir rahimde her adet döngüsünde dökülüp yenilenen fonksiyonel tabakanın altında, dokunun yeniden oluşumunu sağlayan bazal tabaka bulunur. Bu bazal tabaka mekanik travma veya ağır enfeksiyonla zedelendiğinde, onarım sırasında normal endometriyal doku yerine bağ dokusu bantları oluşarak rahim boşluğunu kısmen ya da tamamen daraltabilir.
En sık karşılaşılan neden, gebelikle ilişkili dönemlerde yapılan rahim içi müdahalelerdir. Özellikle düşük, gebelik sonlandırılması veya doğum sonrası plasenta parçalarının temizlenmesi amacıyla uygulanan küretaj işlemleri sırasında gebeliğe bağlı yumuşamış ve kanlanması artmış olan rahim duvarı zedelenmeye daha yatkındır. Bunun yanı sıra sezaryen kesisi, rahim boşluğuna uzanan miyomların çıkarılması, rahim içi enfeksiyonlar (endometrit) ve nadir olarak genital tüberküloz da yapışıklığa zemin hazırlayabilir.
Tıbbi belirtiler yapışıklığın yaygınlığına ve yerleşim yerine göre değişkenlik gösterir. Rahim iç yüzeyinin büyük bölümü etkilendiğinde adet kanamaları belirgin şekilde azalır (hipomenore) veya tamamen kesilir (amenore). Rahim ağzına yakın bölgelerdeki tıkanıklıklarda kanama dışarı akamadığı için adet dönemlerine denk gelen siklik alt karın ağrısı ve rahim içinde kan birikimi (hematometra) ortaya çıkabilir. Üreme çağındaki kadınlarda tekrarlayan gebelik kayıpları, embriyonun tutunamaması ve plasenta yerleşim sorunları görülebilir.
Tanı koymada rutin iki boyutlu ultrasonografi her zaman yeterli olmayabilir; ancak adet döngüsünün ortasında beklenenden ince ölçülen endometriyum kalınlığı veya boşluk içinde sıvı birikimi şüphe uyandırır. Rahim içine ince bir kateterle serum fizyolojik verilerek yapılan sonohisterografi (SİS) ve ilaçlı rahim filmi (histerosalpingografi - HSG) boşluktaki dolma defektlerini gösterebilir. Kesin tanı ve yapışıklığın evrelendirilmesi ise rahim içinin ince bir kamera ile doğrudan görüntülendiği tanısal histeroskopi ile yapılır.
Tedavide temel yaklaşım, histeroskopi eşliğinde yapışıklık bantlarının mikro makas gibi termal enerji yaymayan soğuk aletlerle dikkatlice kesilerek boşluğun anatomik şeklinin yeniden kazandırılmasıdır. Kalan sağlıklı bazal tabakaya ek ısı hasarı vermemek için elektrikli kesici aletlerden mümkün olduğunca kaçınılır. İleri evre ve yoğun yapışıklıklarda rahim duvarı bütünlüğünü korumak amacıyla işlem sırasında ultrasonografi veya laparoskopi rehberliğinden yararlanılabilir.
İşlem genellikle günübirlik bir müdahale olup çoğu hasta aynı gün veya ertesi gün normal günlük yaşamına dönebilir. İşlem sonrasında duvarların yeniden birbirine yapışmasını önlemek amacıyla geçici rahim içi kateter, balon veya bariyer jel uygulanabilir ve doktor kontrolünde östrojen desteğiyle endometriyal yenilenme izlenir.
Orta veya ağır düzeydeki yapışıklıklarda tek seferde tam açılma sağlanamayabileceği için birden fazla seans gerekebilir. İyileşme döneminde hastaların hekimlerine antibiyotik gereksinimini, östrojen tedavisinin süresini, rahim içi balonun ne zaman çıkarılacağını ve hafif lekelenmelerin ne kadar devam edebileceğini sorması yararlıdır. Kontrol histeroskopisi veya ultrasonografi ile rahim boşluğunun açıklığı ve endometriyal kalınlık doğrulandıktan sonra gebelik planlaması ve olası yüksek riskli gebelik takibi hekimle birlikte planlanır.
Yasal Bilgilendirme: Bu içerik, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yalnızca toplum sağlığını koruyucu ve bilgilendirici amaçla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her tıbbi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; değerlendirme için uzman hekiminize başvurunuz.