TüpBebek.net.tr Bilimsel Yayın Kurulu • 2026-11-16

Rahim Filmi (HSG) Çekimi Hazırlığı ve Değerlendirme

Histerosalpingografi (HSG) incelemesinin uygulanma amacı, adet döngüsüne göre doğru randevu zamanlaması, çekim öncesi hazırlık adımları ve işlem sonrası dikkat edilecek noktalar sunulmaktadır.

Histerosalpingografi (HSG), halk arasında rahim filmi olarak bilinen, rahim içi boşluğun şeklini ve fallop tüplerinin açıklığını değerlendirmek amacıyla floroskopi (röntgen) eşliğinde yapılan radyolojik bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında rahim ağzından ince ve esnek bir kateter aracılığıyla radyoopak (X-ışını altında görünürlük sağlayan) kontrast madde yavaşça rahim içine verilir. Sıvının rahim boşluğunu dolduruşu, fallop tüplerinden ilerleyişi ve karın boşluğuna dökülüşü seri röntgen görüntüleriyle izlenerek kayıt altına alınır.

HSG çekimi için doğru zamanlama son derece önemlidir. İnceleme genellikle adet kanamasının tamamen kesildiği, ancak henüz yumurtlamanın gerçekleşmediği adet döngüsünün 7. ile 11. günleri arasında planlanır. Kanama devam ederken çekim yapılmamasının nedeni, rahim içi pıhtıların yapay dolum kusuru görüntüsü oluşturmasını ve kanın tüplerden karın içine kaçmasını önlemektir. Yumurtlama öncesinin seçilmesi ise olası bir gebeliğin radyasyona maruz kalma riskini ortadan kaldırmak amacıyla uygulanır.

Çekim hazırlığı sürecinde hastaların randevu gününe kadar korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmaları ve şüpheli durumlarda işlem öncesi kanda gebelik (beta-hCG) testi yaptırmaları istenir. Aktif pelvik enfeksiyon varlığında kontrast maddenin enfeksiyonu yukarı taşıma riski bulunduğundan, kötü kokulu akıntı veya pelvik ağrı yakınması varsa çekim ertelenir. İşlemden yaklaşık 30–60 dakika önce hekimin uygun gördüğü bir spazm giderici veya ağrı kesici ilacın alınması rahim kasılmalarına bağlı krampları hafifletmeye yardımcı olabilir; ayrıca iyotlu kontrast maddelere veya latekse karşı bilinen bir alerji öyküsü mutlaka radyoloji ekibine önceden bildirilmelidir.

Çekim yaklaşık 10–15 dakika sürer. İşlem sırasında rahim ağzının tutulması ve kontrast maddenin rahim duvarlarını hafifçe germesi nedeniyle adet sancısına benzer kısa süreli kramp hissi oluşabilir. Modern düşük basınçlı kateter sistemleri ve suda çözünen kontrast maddeler bu rahatsızlık hissini belirgin ölçüde azaltmaktadır. Görüntülerde her iki tüpün açık olması (bilateral tubal geçiş), tek taraflı veya çift taraflı tıkanıklık (hidrosalpinks gibi) ya da rahim içi polip, perde veya yapışıklık şüphesi raporlanır.

Nadir olarak rahim ağzında darlık bulunan veya önceki çekimlerde şiddetli spazm gelişen kişilerde, işlem öncesinde hekimin uygun görmesi halinde rahim ağzını gevşetici hazırlık ya da kısa süreli sedasyon seçenekleri değerlendirilebilir. Bazı durumlarda tüp ağzındaki geçici kas spazmı tıkanıklık gibi görünebileceğinden, şüpheli bulgular hekim tarafından tıbbi öyküyle birlikte yorumlanır ve gerekirse ek görüntüleme istenir. Çekim sonrası aynı gün hafif dinlenme, ılık duş ve gün boyu bol su içilmesi önerilir.

İşlem sonrasında hafif lekelenme ve birkaç saat sürebilen kasık hassasiyeti olağandır; kontrast maddenin bir kısmı gün içinde vajinal yoldan dışarı akabilir. Genellikle aynı gün normal aktivitelere dönülebilir, ancak enfeksiyondan korunmak için birkaç gün tampon kullanılmaması ve havuz veya hamam gibi ortamlardan uzak durulması önerilir. Sonuç filmleri ve radyoloji raporu, mutlaka kadın hastalıkları ve doğum uzmanınız tarafından diğer bulgularla birlikte değerlendirilmelidir; muayenede tüplerden sıvı geçişinin simetrik olup olmadığını ve rahim içi şeklini sorabilirsiniz.

Yasal Bilgilendirme: Bu içerik, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yalnızca toplum sağlığını koruyucu ve bilgilendirici amaçla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her tıbbi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; değerlendirme için uzman hekiminize başvurunuz.