TüpBebek.net.tr Bilimsel Yayın Kurulu • 2026-11-16

Azospermide Mikro-TESE Cerrahi Prensipleri

Non-obstrüktif azospermi olgularında mikroskobik testiküler sperm ekstraksiyonu (mikro-TESE) tekniğinin anatomik dayanakları, ameliyat öncesi değerlendirme ve iyileşme süreci.

Azospermi, santrifüj edilmiş en az iki ayrı semen örneğinde mikroskobik inceleme ile hiç spermatozoa saptanmaması durumudur ve genel erkek popülasyonunun yaklaşık %1'inde görülür. Tıbbi olarak iki ana gruba ayrılır: sperm üretiminin normal olmasına karşın boşaltım kanallarında tıkanıklık bulunan obstrüktif azospermi (OA) ve testis içi sperm yapımının bozulduğu non-obstrüktif azospermi (NOA). Tedavi planlaması bu iki tablonun ayrıntılı biçimde ayırt edilmesine dayanır.

Ayırıcı tanıda fizik muayene (testis hacmi, epididim dolgunluğu, vas deferens varlığı), serum FSH, LH, prolaktin ve total testosteron düzeyleri temel oluşturur. NOA olgularında genellikle testis hacmi küçüktür ve FSH düzeyi yükselmiştir; ancak testislerde fokal alanlarda sınırlı düzeyde sperm üretimi devam ediyor olabilir. Ameliyat öncesinde kromozom analizi (karyotip, örneğin Klinefelter sendromu taraması) ve Y kromozomu AZF (AZFa, AZFb, AZFc) mikrodelesyon testleri mutlaka istenir; çünkü tam AZFa veya AZFb delesyonlarında sperm bulma olasılığı son derece düşüktür.

Mikroskobik testiküler sperm ekstraksiyonu (mikro-TESE), genel veya rejyonel anestezi altında uygulanan mikrocerrahi bir girişimdir. Testis tunika albuginea tabakası ekvatoryal veya longitudinal kesiyle açıldıktan sonra, ameliyat mikroskobu altında 15–25 kat büyütme ile seminifer tübüller incelenir. Sertoli hücreleri yalnızca mevcut olan ya da fibrotik alanlardaki tübüller ince ve soluk görünürken, aktif spermatogenez barındıran tübüller daha dolgun, geniş çaplı ve opak yapıdadır.

Geleneksel çoklu biyopsiye kıyasla mikro-TESE, yalnızca morfolojik olarak umut vadeden tübüllerin seçilerek alınmasına olanak tanır. Bu yaklaşım, çıkarılan parankim miktarını azaltarak testiküler kanlanmayı ve endojen testosteron üretimini korumaya yardımcı olur. Alınan mikro doku örnekleri ameliyathanedeki embriyoloji birimine iletilir; mekanik ve gerektiğinde enzimatik ayrıştırma sonrası faz-kontrast mikroskop altında sperm aranır.

Ameliyat öncesi hazırlıkta kan sulandırıcı ilaçlar hekim bilgisi dahilinde düzenlenir ve işlem günü açlık kurallarına uyulur. Cerrahi sonrası dönemde skrotal destek kullanımı, ilk 48–72 saatte soğuk uygulama ve yaklaşık 1–2 hafta ağır fiziksel aktiviteden kaçınılması önerilir. Olası hematom, enfeksiyon veya geçici testosteron düşüklüğü açısından ürolojik takip yapılır. Elde edilen spermler taze ICSI işleminde kullanılabileceği gibi kriyoprezervasyon ile dondurularak da saklanabilir.

İlk mikro-TESE girişiminde sperm bulunamayan bazı olgularda ikinci bir işlem planlanmadan önce testis dokusunun toparlanması için genellikle en az 6 ay beklenir ve histopatolojik inceleme sonuçları değerlendirilir.

Sperm bulma olasılığını öngörmede tek bir kan testi tek başına kesin belirleyici değildir; yüksek FSH düzeyi veya küçük testis hacmi varlığında dahi testis içinde odaksal sperm üretimi saptanabilir. Yine de Y kromozomu AZFc bölgesi delesyonu saptanan erkeklerde sperm elde edilebildiğinde, bu genetik özelliğin erkek çocuklara aktarılabileceği konusunda işlem öncesi genetik danışmanlık verilmesi tıbbi standartların bir parçasıdır. Bu yaklaşım, çiftlerin işlem öncesi gerçekçi beklenti oluşturmasına ve sonraki aşamaları sağlıklı biçimde planlamasına katkı sağlar.

Girişim öncesinde hekiminize genetik test sonuçlarınızın mikro-TESE bulgularını nasıl etkilediğini, eş zamanlı mı yoksa önceden mi uygulanacağını ve ameliyat sonrası hormon takibinin nasıl yapılacağını danışabilirsiniz.

Yasal Bilgilendirme: Bu içerik, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yalnızca toplum sağlığını koruyucu ve bilgilendirici amaçla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her tıbbi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; değerlendirme için uzman hekiminize başvurunuz.